Σάββατο, 31 Μαΐου 2014

Αφιέρωμα στον Ιούνιο Επιμέλεια κειμένου:Ρένα Τζωράκη




Το  Λογοτεχνικό περιβόλι στέλνει σε όλους τις ευχές του,  για ένα ευλογημένο, όμορφο δροσερό ,γλυκό μήνα Καλοκαιριού γεμάτο αγάπη,αισιοδοξία,χαμόγελα και Ελπίδα!!!













Ο έκτος μήνας του Καλοκαιριού,που έχει 30 ημέρες, πήρε το όνομά του
 κατά την επικρατέστερη εκδοχή, από τη σύζυγο του Δία, την Ήρα, η οποία στα λατινικά ονομαζόταν Juno, προστάτιδα του οίκου και του γάμου, στον οποίο είναι αφιερωμένος ο μήνας. Κατά μία άλλη εκδοχή, ο Ιούνιος πήρε το όνομά του από τον Λεύκιο Ιούνιο Βρούτο, τον πρώτο Ύπατο που θεμελίωσε τη Δημοκρατία στη Ρώμη, τον 5ο αιώνα π.Χ. Με την αναμόρφωση του Ρωμαϊκού Ημερολογίου από τον Νουμά Πομπίλιο έλαβε την έκτη θέση στο δωδεκάμηνο, πλέον, Ρωμαϊκό Ημερολόγιο, θέση που διατηρεί μέχρι σήμερα.



Στο αρχαίο Αττικό ημερολόγιο ο Ιούνιος αντιστοιχούσε με το δεύτερο δεκαπενθήμερο του μήνα Θαργηλιώνα και το πρώτο δεκαπενθήμερο του μήνα Σκυροφοριώνα. Στο διάστημα αυτό στην Αθήνα γιορτάζονταν τα:
Βενδίδεια, προς τιμή της θρακικής θεότητας Βενδίδας (Αρτέμιδας), από τους εμπόρους μέτοικους από τη Θράκη, που κατοικούσαν στον Πειραιά. Το επίκεντρο των εκδηλώσεων ήταν στον Λόφο της Μουνιχίας (σημερινή Καστέλα) και αυτό που εντυπωσίαζε τους γηγενείς Αθηναίους ήταν η έφιππη λαμπαδηδρομία και η ολονύκτια διασκέδαση των συμμετεχόντων. Η γιορτή των Βενδιδείων αποτελεί το εναρκτήριο θέμα της «Πολιτείας» του Πλάτωνος.
Καλλυντήρια και Πλυντήρια, γιορτές που σχετίζονταν με τον καθαρισμό του ναού της θεάς Αθηνάς.
Σκιροφόρια, γυναικεία γιορτή προς τιμή της Δήμητρας και της Περσεφόνης.
Διιπόλια ή Διπολίεια, εορτή αφιερωμένη στον Δία με θυσία βοδιού.
Σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας ο Ιούνιος έχει τη δική του ξεχωριστή ονομασία. Στα Γρεβενά αναφέρεται ωςΚερασάρης και στον Πόντο ως Κερασινός επειδή ωριμάζουν τα κεράσια, ενώ λόγω του «ερινασμού» ή «ορνιασμού» (τεχνητή γονιμοποίηση με ορνούς ή καρπούς άγριας συκιάς) των ήμερων σύκων ονομάζεται Ορνιαστής στην Άνδρο, Ρινιστής στην Πάρο και Απαρνιαστής σε διάφορα άλλα μέρη. Είναι όμως κυρίως γνωστός ως Θεριστής: «Αρχές του Θεριστή, του δρεπανιού μας η γιορτή», αφού συνδέεται άμεσα με την ωρίμανση και το θερισμό των δημητριακών. Το θέρισμα γίνεται με το δρεπάνι αρχίζοντας από το μέρος που έχει λυγίσει τα στάχυα ο αέρας.

Μεταξύ των εθίμων του θερισμού αυτά που σχετίζονται με τα τελευταία στάχυα έχουν πολλά κοινά στοιχεία με άλλους ινδοευρωπαικούς λαούς. Σε μερικά μέρη άφηναν αθέριστα τα τελευταία στάχυα, ενώ σε άλλα έπλεκαν μια δέσμη, σε σχήμα σταυρού, που την έλεγαν χτένι, ψαθί ή σταυρό, και την τοποθετούσαν στο εικονοστάσι του σπιτιού. Την εποχή της σποράς τα έτριβαν κι ανακάτευαν τους κόκκους τους με τον καινούργιο σπόρο. Το αθέριστο κομμάτι ήταν τα γένια του νοικοκύρη, «αφήνω του ζευγολάτη τα γένια» έλεγαν, ενώ σε άλλες περιοχές ονομάζονταν «τα γένια του Θεού».

Στο τρίτο δεκαήμερο του μήνα συμβαίνει και το θερινό ηλιοστάσιο ή η θερινή τροπή του Ήλιου, το επονομαζόμενο «λιοτρόπι» από το λαό μας, εξ ου και η ονομασία του Ιουνίου ως «Λιοτρόπη». Πράγματι, στις 21-22 Ιουνίου ο Ήλιος φτάνει στο βορειότερο σημείο της εκλειπτικής και αρχίζει να κατέρχεται και πάλι «τρεπόμενος» προς τον ισημερινό. Το σημείο αυτό ονομάζεται θερινό τροπικό σημείο ή απλώς θερινή τροπή, επειδή ο Ήλιος τρέπεται και πάλι προς τον ισημερινό και από την ημέρα αυτή αρχίζει το καλοκαίρι. Επειδή, μάλιστα, για μερικές μέρες πριν και μετά τη θερινή τροπή ο Ήλιος φαίνεται να αργοστέκει πάνω στην εκλειπτική σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει, το θερινό τροπικό σημείο ονομάζεται επίσης και θερινό ηλιοστάσιο.

Πριν από 2.000 χρόνια το σημείο του θερινού ηλιοστασίου βρισκόταν στον αστερισμό του Καρκίνου, γι’ αυτό και ο Βόρειος Τροπικός Κύκλος ο οποίος διέρχεται από το σημείο αυτό ονομάστηκε «Τροπικός του Καρκίνου». Μετά τη θερινή τροπή, ο Ήλιος αρχίζει να κατεβαίνει προς το Νότο, άρα «καρκινοβατεί», δηλαδή κάνει μια οπισθοδρομική κίνηση σαν τον κάβουρα. Φυσικά, σήμερα, λόγω της μετάπτωσης των ισημεριών, το σημείο του θερινού ηλιοστασίου βρίσκεται στον αστερισμό των Διδύμων, ενώ ο Ήλιος εισέρχεται στον αστερισμό του Καρκίνου στις 21 Ιουλίου και παραμένει εκεί επί 21 ημέρες, μέχρι τις 11 Αυγούστου.

Στις 24 Ιουνίου έχουμε τη γενέθλια εορτή του Αϊ-Γιάννη του Προδρόμου: «Τ’ Αϊ-Γιαννιού του Λαμπαδάρη», εξ ου και το όνομα που δίνεται στον Ιούνιο «Αϊ-Γιαννίτης» ή «Αγιογιαννίτης». Η γιορτή του είναι ταυτισμένη με δυο κύκλους εθίμων: με τον Κλήδονα και τις φωτιές που ανάβουν την παραμονή. Εξ ου και οι προσωνυμίες «Φανιστής» και «Ριζικάρης», αλλά και «Ριγανάς», επειδή εκείνη την ημέρα μάζευαν ρίγανη.

Κληδών (γεν. κληδόνος) στην αρχαιότητα σήμαινε οιωνός ή προμήνυμα. Ο Γεώργιος Ν. Αικατερινίδης μας περιγράφει: «Την παραμονή της γιορτής του Αϊ-Γιάννη πηγαίνει ένα παιδί που ζουν και οι δυο γονείς του (αμφιθαλές) και φέρνει «αμίλητο» νερό στο σπίτι όπου έχουν συμφωνήσει να γίνει ο Κλήδονας. Το αμίλητο νερό το βάζουν σε μια στάμνα και μέσα ρίχνουν τα ριζικάρια, δηλαδή από ένα φρούτο ή κάποιο μικροαντικείμενο, με ένα χαρακτηριστικό σημάδι, για να ξεχωρίζει ο κάτοχός του. Σκεπάζουν έπειτα το σταμνί μ’ ένα κόκκινο πανί, βάζουν πάνω μια κλειδαριά (εξ ου και η εσφαλμένη γραφή Κλείδονας) και το αφήνουν τη νύχτα έξω στο ύπαιθρο για να «αστρονομηθεί», να δεχτεί τη μαγική επήρεια των άστρων. Την επαύριο φέρνουν το σταμνί στο σπίτι, μαζεύονται όλοι γύρω-γύρω κι ένα παιδί, αμφιθαλές και αυτό, βγάζει τα ριζικάρια, ενώ οι άλλοι τραγουδούν ένα αλληγορικό δίστιχο».

Το αρχαιοελληνικό έθιμο του Κλήδονα περιγράφεται ως εξής από τον Ηλία Αναγνωστάκη: «…μια κόρη στο πηγάδι, στο βρύσιμο του Ιούνη και του κλήδονα, είναι η αληθινή πηγή της ζωής, που περιμένει το γυρισμό. Είναι η νέα που στου Αϊ-Γιαννιού, στις 24 του Ιούνη, γίνεται η Καλλινίτσα, πηδά τις φωτιές, ζυμώνει την αλμυροκουλούρα και, τρώγοντάς την , από τη δίψα θα ονειρευτεί μέσα στη νύχτα τον νέο που της προσφέρει την ερωτική δροσιά, το νερό να ξεδιψάσει. Κι ακόμη, είναι η νέα που φέρνει το αμίλητο νερό, ανοίγει τον κλήδονα, ψάχνει τον ήλιο-σύντροφο μέσα στο σκοτεινό, σαράντα οργιές βαθύ, πηγάδι του έρωτα. Και για τους δυο, κόρη και νέο, το νερό κοιμάται, είναι αμίλητο και μόνον λάλον είναι το ύδωρ της μαντικής κατασταλίας του κλήδονα και του στοιχείου: θεριόνερο, νεραϊδόνερο».

Στην Κοζάνη το έθιμο του «Κλήδονα» αναβιώνει κάθε χρόνο στην Αιανή και στο Χρώμιο: «Κάθε 23 Ιούνη το απόγευμα, στην πιο όμορφη και λουλουδένια αυλή ενός σπιτιού, μαζεύονται γυναίκες, παραδοσιακά ντυμένες, για να στολίσουν ένα γκιούμι με λουλούδια. Ταυτόχρονα οι ελεύθερες κοπέλες δένουν στο δαχτυλίδι τους μια κόκκινη κλωστή, το ρίχνουν στο γκιούμι που το γεμίζουν με νερό και τραγουδούν. Την επομένη το απόγευμα μαζεύονται και πάλι οι γυναίκες του χωριού, μια ελεύθερη κοπέλα παίρνει το στολισμένο γκιούμι και με τραγούδια στο δρόμο πάνε στις 3 βρύσες. Εκεί γεμίζουν και αδειάζουν τρεις φορές το γκιούμι και τραγουδούν σε τοπική διάλεκτο. Με τραγούδια καταλήγουν στην πλατεία, με ορχήστρα χορεύουν και ενδιάμεσα στο γλέντι βγάζουνε τα «κλήδονα». Μια ελεύθερη κοπέλα τραβάει μέσα από το γκιούμι ένα δαχτυλίδι που θα αναδείξει την πρώτη κοπέλα που θα αρραβωνιαστεί . Και έτσι το γλέντι συνεχίζεται ως αργά»,

Αν και τα έθιμα αυτά της υπαίθρου, που τα κρατούσε ζωντανά στην πόλη η «γειτονιά», σιγά-σιγά λησμονιούνται, οι παλιότεροι δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τις παιδικές αναμνήσεις μας και τα πηδήματα πάνω από τις φωτιές του Αϊ-Γιάννη. Αναμνήσεις που αναβιώνουν κάθε φορά που ακούς τραγούδια όπως εκείνο του Λευτέρη Παπαδόπουλου για ΄κεινο το Σάββατο κι απόβραδο στην Αριστοτέλους που «φωτιές ανάβανε στους απάνω δρόμους/τ’ Αϊ-Γιάννη θα ‘τανε θαρρώ». Ή εκείνο το άλλο του Μάνου Ελευθερίου: «Ανάβουνε φωτιές στις γειτονίες, του Αϊ-Γιάννη / αχ πόσα τέτοια ξέρεις και μου λες / που ‘χουν πεθάνει».

ΠΗΓΕΣ:

Σιμόπουλος, Διονύσης Π. Οι Μήνες Μάιος και Ιούνιος, Γεωτρόπιο Ελευθεροτυπίας, Τεύχος 472 (2 Μαϊου 2009)
Βικιπαίδεια,
San simera.gr






Παροιμίες για τον Ιούνιο


Απ’ αρχής τον θεριστή, του δρεπανιού γιορτή.
Γενάρη πίνουν το κρασί, το θεριστή το ξίδι.

Θεριστής με το δρεπάνι, τον καιρό του δεν τον χάνει.

Ιούνης τρέφει κεράσια στ’ αμπέλι, και ψάλτη το τζίτζικα στέλλει.

Καλώς τόνε το θεριστή, όπου μας εγλιτώνει, και με τα στάρια τα πολλά, το σπίτι μας φορτώνει.

Τον Ιούνη αφήνουν το δρεπάνι, και σπέρνουν το ρεπάνι.

Ποιήματα για το Καλοκαίρι:



Κλείτος Κύρου, «Τοπίο καλοκαιριού»
Στα χέρια σου φυτρώνουν νηπενθή
Και μπλέκονται δυο ήλοι στα μαλλιά σου.
Στα χείλη σου γυρνά τα σιωπηλά σου
Η λέξη που προσμένουμε να ‘ρθεί.

Μασχάλη τεντωμένη, γιασεμιά
Στο μέτωπο, ήλιος απ’ άκρη σ’ άκρη.
Τα φύκια, που τα μούσκεψε το δάκρυ
Της θάλασσας, τραβούν φυρονεριά.

Τις φτέρνες σου φλογίζει η αμμουδιά,
Το πέλαγο σου σκίζει τις λαγόνες.
Ανάσκελα κι οι ολόγυμνες γοργόνες
Κράζουν με βόγκο τ’ άγουρα παιδιά.

Τα στήθη σου αναδεύουν πυρετούς,
Συντάχτηκαν τ’ αστέρια στη ματιά σου.
Κινήσαν απ’ τις ρίζες της καρδιάς σου
Οι άγριοι να σου φέρουν τους λωτούς.

Χαράζω τ’ όνομά σου στην ελιά
Και ψάχνω των ανέμων τα λημέρια.
Πεθαίνουν τα ξανθά τα καλοκαίρια
Και φεύγουν για το νότο τα πουλιά.
(Κλείτος Κύρου, «Εν όλω, συγκομιδή», εκδ. ΑΓΡΑ)

Τάκης ΣΙΝΟΠΟΥΛΟΣ, «Η τελευταία κραυγή»
                     (απόσπασμα)



“Στεγνός επύρωνε κι αθέριστος Ιούνιος μήνας
σε  τούτο το ύψωμα σε φωτεινούς αγρούς…
Τι να ‘ναι αναρωτήθηκα τούτο το κάλεσμα
που έτσι γλυκά σα μέθη ολάκερο με πλημμυρίζει…
Κι όπως λαχτάραγα να σηκωθώ στον ώμο μ’ άγγιξε
το χέρι ανάλαφρο δίνοντας με ταραχή βαθιά.
Σχήμα δεν έβλεπα μα το άγγιγμα…
της παρουσίας αυτής που μ’ αιχμαλώτιζε
μέσα μου εξύπναγε τ’ ανθρώπινο κι η δίψα
πρωτόγονη ακυβέρνητη…
κι εχτύπαγε με δύναμη τις σφραγισμένες θύρες.
Μνήμες δεσπόζουσες τυφλές μαινάδες μνήμες
εντός μου εκραύγαζαν ανάστατες…
Και τότε ορθώθηκα
κι άνοιξα διάπλατα τα κοιμισμένα μάτια κι είδα
το καύχημα του σώματος σε νικητήριαν άνθηση…
Πρώτη ήρθε η Σκίλα ελάφι ανήσυχο…
Καταμεσής στα μάτια ορθή σάρκα μονάχα σάρκα
με τους ηδονικούς αρμούς ολόγυμνους…
κι οι λόγοι που δεν λέγονταν την έκαιγαν σαν δάδα.
Ύστερα η Άλμα με το μαύρο βλέμμα
χαμόγελο αινιγματικό λιγνή κυπάρισσος…
Το σώμα διαφανές μονάχα σώμα η Άλμα
και διαχυθήκαμε κι ιδρώσαμε φριχτά…
Και τελευταία η Λάουρα. Εσμίξαμε γυμνοί
στον αλμυρό γιαλό η θάλασσα έκαιγε το δέρμα.
Για να κερδίσουμε τα έξαλλα σώματα
δοθήκαμε στον άδειο πυρετό.
Κι η Λάουρα χάθηκε όλα χαθήκαν κι ιδού γυμνός
σε τούτο το ύψωμα στον πυρωμένο αγρό.
Κι είπα καιρός να φύγω η μνήμη γίνηκε
μες στο ακυβέρνητο κορμί φωτιά αδυσώπητη…”
(Σύγχρονη ερωτική ποίηση, 42 Έλληνες ποιητές, Καστανιώτης)




Ο Έρωτας μας στέλνει ένα μήνυμα ποιος το χει διαβάσει; Επιμέλεια κειμένου:Ρένα Τζωράκη



" Αγαπητή μου- Αγαπητέ μου,
έρχομαι κοντά σου ,να σε γεμίσω με Ελπίδα ,ενθουσιασμό,όνειρα χαμόγελα ,εμπειρίες και Ομορφιά…
Σε παρακαλώ,  μη με λησμονήσεις…
Για να Υπάρχω Αιώνια  μαζί σου έχω ανάγκη τροφή…
Η τροφή μου είναι η Αγάπη, η  Αλήθεια, η  αλληλοκατανόηση,η αποδοχή, η αλληλοεκτίμηση, η τρυφερότητα, η στοργή  και ο αλληλοσεβασμός…

Έρχομαι απλά μα θέλω όλη σου την προσοχή για να μείνω μέσα σου,  παντοτινά κοντά σου.
 Αφού η πρώτη μου φωτιά αποδυναμωθεί να θυμάσαι πάντα να μου φέρνεις ένα ακόμη ξύλο για να σιγοκαίω. Να θυμάσαι να μου δίνεις οξυγόνο για να έχω πάντα μια μεγάλη φλόγα να σε ζεσταίνω. Να θυμάσαι πως ο μόνος λόγος που σε σαγηνεύω και σε κάνω πιο πολύ εγωιστή είναι για να μάθεις πως να μην είσαι εγωιστής.
Όταν θα ξέρεις πως εσύ μόνο έχεις τη δύναμη να με κρατήσεις στη ζωή, τότε θα καταλάβεις πως δεν είμαι ένα άλλο πρόσωπο αλλά το πιο όμορφο δικό σου κομμάτι."
 




Ο  Έρωτας

Ο  Έρωτας ,για τους αρχαίους Έλληνες, ήταν ο θεός που ευθυνόταν για τον πόθο, την αγάπη και τη σεξουαλική δραστηριότητα, ενώ λατρευόταν και σαν  θεός της γονιμότητας. Τον αναφέρουν μάλιστα συχνά σαν  «ελευθέριο», όπως και το Διόνυσο.
Στην αρχαιοελληνική μυθολογία υπάρχουν δύο βασικές υποστάσεις του Έρωτα: η παλιότερη θεότητα είναι αυτή που ενσαρκώνει όχι μόνο τη δύναμη της ερωτικής αγάπης αλλά και τη δημιουργική δύναμη της αεικίνητης φύσης, αποτελούσε το πρωτότοκο Φως που ευθύνεται για την ύπαρξη και την τάξη όλων των πραγμάτων στον Σύμπαν.

Σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησίοδου, αυτή η μορφή του Έρωτα γεννήθηκε πριν από τους θεούς του Ολύμπου, όταν το Χάος γέννησε τη Γαία και τον Τάρταρο.

«Εν αρχή ην το Χάος» κατά τον Ησίοδο. Τρία στοιχεία όμως συνυπάρχουν, το Χάος, η Γαία και ο Ερωτας. Ο Ερωτας δε γεννά αλλά ενθαρρύνει και διευκολύνει τη γέννηση και τη δημιουργία. Από το Χάος γεννήθηκαν το Έρεβος και η Νύχτα, ενώ τα παιδιά τους ήταν ο Αιθέρας και η Ημέρα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο θεό Έρωτα από τους αρχαίους τραγικούς. Ο Ευριπίδης ιδιαίτερα διαχωρίζει τον έρωτα σε θετική και αρνητική δύναμη, καθώς μπορεί να οδηγήσει τόσο στην Αρετή όσο και στην Αθλιότητα.
Και ο Πλάτων βέβαια θεωρεί ότι ο καλός έρωτας είναι και καλός αλλά και κακός – ο κακός έρωτας είναι γιος της Αφροδίτης Πανδήμου.
Σύμφωνα με τους Όρνιθες του Αριστοφάνη, «άνθισε» από ένα αυγό, καρπό της ένωσης της Νύχτας και του Σκότους.
Στα Ελευσίνια Μυστήρια, ο Έρωτας λατρευόταν ως Πρωτόγονος, αυτός δηλαδή που γεννήθηκε πρώτος.

 Η  Ελληνική μυθολογία είναι γεμάτη εκδοχές για το θεό Έρωτα. Σύμφωνα με τον επικρατέστερο μύθο, ο Έρως ήταν ο γιος της Αφροδίτης και του Άρη. Ο Πλάτων ωστόσο είχε διαφορετική άποψη, παρουσιάζοντας τον Έρωτα ως γιο του χάους, που ωστόσο ενσάρκωνε την αρμονία.
Υπάρχουν ωστόσο και άλλοι μύθοι που τον θέλουν να είναι ο γιος του Ερμή ή του Ηφαίστου, ή ακόμα ο γιος του Πόρου και της Πενίας. Η Σαπφώ αναφέρει ότι είναι γιος της Αφροδίτης και του Ουρανού, ενώ ο Αλκαίος ότι ήταν γιος της Ίριδας και του Ζέφυρου.
Ο Έρωτας είναι γιος του Πόρου και της Πενίας. Όταν γεννήθηκε η Αφροδίτη, οι θεοί και ημίθεοι έκαναν ένα μεγάλο γλέντι στον Όλυμπο. Ανάμεσα στους καλεσμένους ήταν και ο γιος της Μήτιδος, ο Πόρος. Η Πενία που είχε ακούσει τις φωνές και τα τραγούδια πήγε στο παλάτι των θεών για να ζητιανέψει.
Ο Πόρος είχε μεθύσει από το νέκταρ, το ποτό των Θεών. Μεθυσμένος όπως ήταν αποκοιμήθηκε στον κήπο του Δία. Η Πενία, που ήθελε να κάνει παιδί με τον Πόρο, πήγε και ξάπλωσε κοντά του και έτσι συνέλαβε τον Έρωτα.
Από τότε ο Έρωτας έγινε ακόλουθος και υπηρέτης της Αφροδίτης, γιατί
γεννήθηκε στα γενέθλιά της, αλλά και γιατί η φύση του τον αναγκάζει να είναι εραστής του ωραίου, άρα και της Αφροδίτης.

Πάντα φτωχός, κάθε άλλο παρά όμορφος και απαλός, όπως νομίζουν οι περισσότεροι, αλλά σκληρός και βρωμερός, ανυπόδητος και άστεγος. Δεν έχει πού την κεφαλή κλίνη, κοιμάται στις πόρτες και στους δρόμους, έχει παντοτινή σύντροφο τη στέρηση, μοιάζοντας σε αυτό στη μητέρα του.
Σύμφωνα με τη φύση του πατέρα του, αποβλέπει πάντοτε στα όμορφα και καλά, γιατί είναι γενναίος, ατρόμητος, ορμητικός και φοβερός κυνηγός, γιατί πάντα κάτι μηχανεύεται. Επιθυμεί τη γνώση, είναι επινοητικός, φιλοσοφεί και είναι φοβερός γόης,μάγος και σοφιστής.
Δεν είναι αθάνατος, είναι θνητός, μα την ίδια μέρα, άλλες φορές ζει και ακμάζει και άλλες πεθαίνει και σε λίγο ξαναζεί. Ευπορεί και ό τι μαζεύει του ξεφεύγει πάντα, έτσι ούτε φτωχαίνει ο Έρωτας ούτε πλουτίζει. Βρίσκεται μεταξύ σοφίας και αμάθειας. Ο Έρωτας ανήκει σε κάποιον ή δεν ανήκει σε κανέναν. Είναι άσχημος και κακός, είναι αυτό που αγαπιέται και όχι αυτό που αγαπά. Ο Έρωτας είναι ρατσιστής, γιατί επιβάλλει να αγαπάμε το όμορφο, το τέλειο και το αξιοζήλευτο και απαιτεί να το κάνουμε δικό μας.΄Ετσι νομίζουμε πως θα είμαστε ευτυχισμένοι.

Έρωτας, ο γιός της Αφροδίτης


Ο επικρατέστερος μύθος παρόλα αυτά επιμένει ότι ο Έρως ή Έρωτας γεννήθηκε από τη συνεύρεση της Αφροδίτης με τον Άρη ένα ωραίο βράδυ του καλοκαιριού. Ως γνήσιος γιος της θεάς της ομορφιάς, ο Έρως έγινε ο θεός του πόθου, του έρωτα και της σεξουαλικής δραστηριότητας.
Σύμφωνα με όλους τους μύθους ο Έρωτας ήταν πανέμορφος, αλλά και μόνιμη πηγή μπελάδων τόσο για τους θεούς όσο και τους θνητούς (κάτι για το οποίο λογικά θα συμφωνήσουν οι περισσότεροι ακόμα και σήμερα). Αδερφός του Έρωτα ήταν ο Άντερος, ενώ στενοί του συνεργάτες ήταν ο Πόθος και ο Ήμερος.

Ο φτερωτός Έρωτας με το τόξο και τα βέλη



Ο Έρωτας εμφανιζόταν σε πολλές αναπαραστάσεις, κυρίως με τη μορφή που τον παρουσίασαν αργότερα και οι Ρωμαίοι, ως φτερωτό μωρό με βέλη στα χέρια. Σύμφωνα πάλι με το μύθο, ο Έρως έχει δυο ειδών βέλη: τα χρυσά με φτερά περιστεριών και άλλα με φτερά κουκουβάγιας.
Τα βέλη με τα φτερά των περιστεριών είναι αυτά που έριχνε στις καρδιές των θνητών και αθανάτων, ώστε να διεγείρει τα ερωτικά συναισθήματα.

 Υπάρχουν και άλλες μορφές   του Έρωτα:

Ο έρως εμφανίζεται αρκετά συχνά σε απεικονίσεις της αρχαίας ελληνικής τέχνης πάνω σε δελφίνι ή σε λιοντάρι.
Οι αρχαίοι εμφάνιζαν επίσης τον Έρωτα και ως ενήλικο, με την μορφή ενός πολύ αθλητικού νέου που ενσάρκωνε τη νεανική ομορφιά και την ανδροπρεπή εμφάνιση.
Ξεχωριστό κομμάτι στις απεικονίσεις του θεού έχουν έργα που βρέθηκαν στην Πομπηία της Ιταλίας. Σημειώστε ότι για τους Ρωμαίους ο Έρωτας ονομάζεται cupid.

Αποφθέγματα για τον Έρωτα:
«Απολαμβάνετε τον έρωτα, όπως ο εγκρατής πίνει το κρασί του. Μην μεθάτε.»
Αλφρέντ Ντε Μισέ

«Για τις γυναίκες το καλύτερο αφροδισιακό είναι τα λόγια. Το σημείο G είναι στ' αυτιά. Και όποιος ψάχνει πιο κάτω χάνει τον καιρό του.»
Ιζαμπέλ Αλιέντε


«Δεν μπορεί κανείς να ζήσει χωρίς έρωτα, δεν μπορεί να κάνει τη ζωή της πέτρας, του δέντρου, του φυτού.»
Μαρσέλ Πρεβό



«Είναι τόσο ωραίο το δάκρυ στα μάτια μιας όμορφης, ώστε κι ο έρωτας μόλις τολμάει να το σφουγγίσει μ' ένα φιλί.»
Λόρδος Βύρων


«Αν για το κάψιμο κι ενός ακόμα αχυρώνα είναι απαραίτητο τουλάχιστον ένα σπίρτο, για την πυρκαγιά μιας ή και δύο καρδιών φτάνει και μία μόνη καρδιά.»
Βίκτωρ Ουγκώ


«Γενικά, οι γυναίκες πολύ λίγο επηρεάζονται απ' την ωραιότητα, και ιδίως του προσώπου. Εκείνο που συντελεί στην κατάκτησή τους είναι η σωματική ρώμη και το θάρρος του άντρα.»
Αρτούρ Σοπενχάουερ


Έρωτα παύει λιμός ή χαλκού σπάνις.
Μένανδρος

μτφρ: τον έρωτα τον σταματάει η πείνα ή η έλλειψη χρημάτων

Έρως ανίκατε μάχαν, Έρως, ός εν κτήμασι πίπτεις, ός εν μαλακαίς παρειαίς νεάνιδος εννυχεύεις.
Σοφοκλής 
("Αντιγόνη")


(Απάντηση στο ερώτημα  αν "ο έρως ένεκα τής συνουσίας γίγνεται")
Ούτε δια τούτου ούτε άνευ τούτου.
Αρίστιππος

μτφρ: ούτε γι’ αυτό ούτε χωρίς αυτό

Τω μεθύειν το εράν όμοιόν εστι. Ποιεί γαρ θερμούς και ιλαρούς και διακεχυμένους.
Πλούταρχος

μτφρ: Ο έρωτας μοιάζει με το μεθύσι. Κάνει τους ανθρώπους θερμούς, εύθυμους και διαχυτικούς.

Ου το εράν νόσος, αλλά το μη εράν. Ει γαρ από του οράν το εράν, τυφλοί οι μη ερώντες. Νυν έγνων τον Έρωτα. Βαρύς Θεός.
Φιλόστρατος




Ο ΦΙΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ της ΖΕΡΒΟΥ ΤΡΙΑΔΑ

Φωτογραφία: Ο ΦΙΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ
ΖΕΡΒΟΥ ΤΡΙΑΔΑ
29/5/14
Οταν διαλέξει η καρδιά,τον φίλο που θα κάνει,
πάνω από συμφέροντα συνήθως τονε βάνει.

Γιατί θωρούν πιο καθαρά τα μάτια της ψυχής μας,
και γίνεται ο φίλος μας, σύντροφος της ζωής μας.

Στα εύκολα,στα δύσκολα,πάντα κοντά μας στέκει,
τα λάθη,τις ατέλειες,που έχουμε παραβλέπει...

Μας αγαπά αληθινά,δεν θέλει το κακό μας,
γελά στην ευτυχία μας,κλαίει στον στεναγμό μας.

Δεν θέλει ανταλλάγματα,χάρες δεν μας ζητάει,
ψάχνει μια λύση να δοθεί σε ότι μας πονάει.

Οταν περνάμε δύσκολα.όταν μας βρούνε μπόρες,
ανοίγει ομπρέλλα την καρδιά,όποιες και να'ναι ώρες...

Αν είσαι τόσο τυχερός,να κάνεις τέτοιο φίλο,
φρόντισε να τον σέβεσαι,όπως το τίμιο ξύλο....

Και την αγάπη,την χαρά,να την ανταποδώσεις,
ποτέ σου να μην το σκεφτείς,τον φίλο να προδώσεις...


Όταν διαλέξει η καρδιά,τον φίλο που θα κάνει,
πάνω από συμφέροντα συνήθως τονε βάνει.

Γιατί θωρούν πιο καθαρά τα μάτια της ψυχής μας,
και γίνεται ο φίλος μας, σύντροφος της ζωής μας.

Στα εύκολα,στα δύσκολα,πάντα κοντά μας στέκει,
τα λάθη,τις ατέλειες,που έχουμε παραβλέπει...

Μας αγαπά αληθινά,δεν θέλει το κακό μας,
γελά στην ευτυχία μας,κλαίει στον στεναγμό μας.

Δεν θέλει ανταλλάγματα,χάρες δεν μας ζητάει,
ψάχνει μια λύση να δοθεί σε ότι μας πονάει.

Οταν περνάμε δύσκολα.όταν μας βρούνε μπόρες,
ανοίγει ομπρέλλα την καρδιά,όποιες και να'ναι ώρες...

Αν είσαι τόσο τυχερός,να κάνεις τέτοιο φίλο,
φρόντισε να τον σέβεσαι,όπως το τίμιο ξύλο....

Και την αγάπη,την χαρά,να την ανταποδώσεις,
ποτέ σου να μην το σκεφτείς,τον φίλο να προδώσεις...

«Στραμμένος προς την Ύλη» Της Ρένας Τζωράκη ©





Γνώρισες την Αγάπη
κι όμως δεν αγαπάς.
Γνώρισες την φιλία
κι όμως  δεν συμπονάς.
Αδιαφορείς για όλα
ακόμα κι αν γελάς,
μα η Ψυχή σου ξέρει,
πως πια δεν αγαπάς…
Στραμμένος προς την Ύλη
σε όλα τα φθαρτά,
πως θέλεις να πετάξεις
στην Ουράνια Χαρά;
Μίζερη η Ζωή σου
μέσα στα περιττά,
η μοναξιά σε ζώνει
με δάκρυα καυτά…
Στραμμένος προς την Ύλη
στα επίγεια αγαθά
σαν πεθαμένο σώμα
δεν έχεις πια καρδιά…

«Η σημερινή εικόνα του Ανθρώπου» Ρένα Τζωράκη




Οι ηλιαχτίδες χαιδεύουν το πρόσωπο και την ψυχή σου…
Ένα αμυδρό χαμόγελο φωτίζει τα χείλη σου.
Μα το κορμί σκυφτό, το βλέμμα σκοτεινό…
-Πού  χάθηκες στην πορεία;
Ποια ρουφήχτρα καταβρόχθισε τα όνειρά σου;
Που πήγαν  η πίστη, η Αγάπη ,η εμπιστοσύνη  και η Ελπίδα σου;
Ζεις για να λες πως ζεις…
Ξοδεύεις τη Ζωή σου αλόγιστα…
Τα σώματα δίπλα –δίπλα μα οι καρδιές χωριστά…
Δεν αγγίζονται, δεν αγκαλιάζονται, δεν νοιάζονται…
Αδιαφορία, μονάχα ο εαυτούλης σου…
Και όμως είσαι μέρος του Όλου και συ….
Ο πιο μεγάλος πλούτος του Ανθρώπου ,είναι να ‘χει καρδιά και να αγκαλιάζει τους πάντες με Αγάπη…
Μα αν δεν αγαπήσεις πρώτα τον εαυτό σου, πως περιμένεις να αγαπήσεις και να αγαπηθείς;







Παρασκευή, 30 Μαΐου 2014

Ευχές καληνύχτας



















(γινήκαν οι στιγμές μας Ερινύες…)



Ένα υπέροχο σονέτο από το φίλο μου ποιητή  Θανάση Σεκλιζιώτη και 

 το βιβλίο του "τα 70 σονέτα μου"

Ιταλικού τύπου σονέτο 11σύλλαβος ίαμβος



(γινήκαν οι στιγμές μας Ερινύες…)



Και που στεριά για να φανείς μπροστά μου,
αστέρι, κάστρο της φωτιάς αχτίδα 
χλωμή Θεά του πάθους μου ελπίδα,
κραυγή των λίκνων, μάτια γελαστά μου.

Ας ήσουν στάλα, χείλη αγαστά μου,
στα στήθη πάνω του πόθου Νηρηίδα,
στους στίχους τους φτωχούς μου ηλιαχτίδα,
στροφή της νιότης ρίγη θαυμαστά μου.

Ρωγμές ψυχών και αδυνάτων ρόγχων
γινήκαν οι στιγμές μας Ερινύες,
βαθιά στα ερέβη κλαγγές των βρόγχων

σαν άχρωμες παλιές, βουβές ταινίες
και στων χειλιών μας πια η μεστή δρύπη
μια θλίψη έγινε κι άμετρη λύπη….




Η χώρα που έδωσε τα Φώτα του Πνεύματος σε όλο τον Πλανήτη,κατατάσσεται τελευταία στο εκπαιδευτικό της σύστημα!!!!



Σύμφωνα με μελέτη του  Economist, το χειρότερο εκπαιδευτικό σύστημα της Ευρώπης είναι το ελληνικό...
Μπράβο μας και εις ανώτερα!!!!

  Η Χώρα μας,που έδωσε τα φώτα του Πνεύματος της στην κυριολεξία σε όλο τον Πλανήτη,σήμερα είναι Ουραγός...
Τελευταία και καταιδρωμένη, απ' όλες τις ευρωπαϊκές χώρες κατατάσσεται Η Ελλάδα, μαζί με χώρες όπως η Ινδονησία, το Μεξικό και η Βραζιλία...

Συγκεκριμένα, ο Βρετανικός εκδοτικός οίκος Pearson ανέθεσε στο περιοδικό Economist να εκπονήσει για λογαριασμό του μελέτη για τα καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο η οποία βασίστηκε στις επιδόσεις των φοιτητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στο ποσοστό των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης,σε δύο Αμερικανικές εκπαιδευτικές μελέτες καθώς και στα στοιχεία του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) που προκύπτουν από τα pisa tests (τεστ συνήθως σε μαθηματικά προβλήματα ανάμεσα σε μαθητές διαφορετικών χωρών).

Το δυσάρεστο για την Ελλάδα είναι ότι ανάμεσα στις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες ήρθε τελευταία στην Ευρώπη, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο κατατάσσεται δίπλα σε χώρες αναπτυσσόμενες όπως η Ινδονησία, το Μεξικό και η Βραζιλία.

Ο διευθύνων σύμβουλος του εκδοτικού οίκου Pearsdon, John Fallon, τόνισε ότι τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν την στενή σχέση που υπάρχει ανάμεσα  στην οικονομική κατάσταση μιας χώρας και στο εκπαιδευτικό της σύστημα.

Πρώτη στον κατάλογο των χωρών με το καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα στον κόσμο έρχεται η Νότια Κορέα, ενώ ακολουθούν η Ιαπωνία, η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ. Σύμφωνα με την έκθεση η μεγάλη άνοδος των Ασιατικών χωρών στον εκπαιδευτικό τομέα οφείλεται στην στενή συνεργασία οικογένειας, μαθητών και εκπαιδευτικής κοινότητας, καθώς και στον σεβασμό που τρέφουν σε αυτές τις χώρες για τους εκπαιδευτικούς.

Η Βρετανία καταλαμβάνει την έκτη θέση ανάμεσα στις υπόλοιπες χώρες σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ η Φινλανδία, που επί χρόνια είχε την πρωτιά, έχει εκτοπιστεί στην πέμπτη θέση διεθνώς.

Έκπληξη αποτελεί η άνοδος της Πολωνίας που όπως δείχνει η κατάταξή της στην δέκατη θέση παγκοσμίως έχει παρουσιάσει σημαντική άνοδο στο εκπαιδευτικό της σύστημα μετά το τέλος του κομμουνισμού στη χώρα!

 Ελάτε να δούμε  την κατάταξη των  20 πρώτων χωρών  με βάση το εκπαιδευτικό τους σύστημα:


1. Νότια Κορέα

2.Ιαπωνία

3. Σιγκαπούρη

4. Χονγκ Κονγκ

5. Φινλανδία

6. Βρετανία

7. Καναδάς

8. Ολλανδία

9. Ιρλανδία

10. Πολωνία

11. Δανία

12. Γερμανία

13. Ρωσία

14. ΗΠΑ

15. Αυστραλία

16. Νέα Ζηλανδία

17. Ισραήλ

18. Βέλγιο

19.  Δημοκρατία της Τσεχίας

20. Ελβετία


Πέμπτη, 29 Μαΐου 2014

«Εσύ Ποίηση» της Ρένας Τζωράκη






Εσύ Ποίηση,

γαλήνεψε τη φουρτουνιασμένη σκέψη  ,
κάνε το στίχο Προσευχή
το γκρίζο ορίζοντα
μετάλλαξε τον σε γλαυκό Ουρανό
με πράσινα λιβάδια
και κόκκινες  της Άνοιξης ανεμώνες
τους γέροντες, του κόσμου ,τους απελπισμένους
εκείνους, που σταμάτησαν 
να κάνουν όνειρα
να ξαναγίνουν πάλι παιδιά
γιατί μόνο Εσύ
Θεραπαινίδα των πληγών μας
έχεις το μαγικό ραβδί
όλα να τα αλλάξεις
μ’ ένα σου στίχο…

Ρένας Τζωράκη
©



Αφιέρωμα στον Γιάννη Ξενάκη επιμέλεια κειμένου:Ρένα Τζωράκη




 



"Ψηφιακό Αρχείο ΕΡΤ":
1 Ιανουαρίου 1983 "Μονόγραμμα Γιάννης Ξενάκης"







Εισαγωγική ομιλία του Ιάννη Ξενάκη στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού σε συναυλία με έργα του που δόθηκε την Πέμπτη 26 Μαΐου 1983



Σαν σήμερα  29-5 -1922,γενέθλια μέρα του Γιάννη Ξενάκη, ένας  από τους πιο πρωτοποριακούς συνθέτες του 20ού αιώνα. 
Ένα αληθινά, επαναστατικό πνεύμα, που τόλμησε  να ασκήσει ανοιχτή κριτική στην τότε επικρατούσα τάξη. Ο Ξενάκης  Υπήρξε ο πρώτος που υλοποίησε τη σύζευξη τεχνών και επιστημών. Εμπνεύστηκε  από τη φύση, την Αρχαία Ελλάδα, τα βιώματά του, τα φυσικά μοντέλα και τα μαθηματικά.
Η μουσική του ηφαιστειογενής και χθόνια,
αφαιρετική, Απολλώνια,ταυτόχρονα όμως και Διονυσιακή, καθώς φέρει μεγάλη εσωτερική ένταση και αγκαλιάζει με δυναμικότητα  όλες τις αισθήσεις...Πρωτοπόρος  θεμελιωτής της μουσικής σε νόμους ανεξάρτητους από χρονικές περιόδους και αισθητικές αποτιμήσεις. 
 Η μουσική για κείνον  ήταν εθνικό θέμα και αναρωτιόταν κατά πόσο αυτή διατηρούσε επαφές με την παραδοσιακή της ταυτότητα. Ταυτόχρονα, οι αριστερές του απόψεις τον έκαναν να αναρωτιέται και για τη γενικότερη πολιτική της διάσταση: Το κατά πόσο δηλαδή η μουσική διατηρεί την επαφή της με το λαό.


Βιογραφικά στοιχεία:
Γεννήθηκε στις 29 Μαΐου 1922 στη Βράιλα της Ρουμανίας.
Γιος του Κλέαρχου Ξενάκη από τη Νάξο, φανατικού λάτρη της όπερας και της Φωτεινής Παύλου, πιανίστριας από τη Λήμνο. Το 1932 ο πατέρας του τον έστειλε στην Ελλάδα, στις Σπέτσες. Εκεί, στην Κοργιαλένιο σχολή, έκανε τα πρώτα του μαθήματα μουσικής και γνώρισε τη μουσική συνθετών όπως ο Μπετόβεν και ο Μπραμς. Στην ηλικία των 18, ξεκινά σπουδές στην Πολυτεχνική σχολή ενώ παράλληλα σπουδάζει αρμονία και αντίστιξη με ένα μαθητή του Αλεξάντερ Σκριάμπιν, τον Αριστοτέλη Κουντούροφ.
Αγαπημένοι του φιλόσοφοι ήταν ο Πλάτωνας και ο Μάρξ. Εμπνευσμένος από αυτούς, έλαβε μέρος στην αντίσταση και στο αντιναζιστικό κίνημα και φυλακίστηκε από τους κατακτητές. Στο τέλος του 1944 τραυματίστηκε από μια έκρηξη βόμβας, που παραμόρφωσε το πρόσωπό του και κατάστρεψε το αριστερό του μάτι. Το 1947 διέφυγε με ψεύτικα χαρτιά από την Ελλάδα, όντας καταδικασμένος σε θάνατο. Πήγε πρώτα στην Ιταλία και στη συνέχεια στο Παρίσι. Εκεί, εργάστηκε ως αρχιτέκτονάς, μαζί με το γνωστό Λε Κορμπυζιέ.

Το 1950, ο Ξενάκης γνώρισε τη σύζυγο του, την παρασημοφορημένη ηρωίδα της Γαλλικής Αντίστασης Φρανσουάζ, την οποία παντρεύτηκε το 1953.

Σαν άτομο, ήταν εσωστρεφής,μοναχικός,εργατικός,επίμονος και τον διέκρινε η αυτοπειθαρχία.
Λάτρης της ιδέας της Ελευθερίας,σαν γνήσια καλλιτεχνική φλέβα.
Προσπαθούσε πάντα να κρύβει  τις ευαισθησίες του και να μην είναι εμφανείς οι τραυματικές εικόνες από τηνπαιδική και νεανική του ηλικία.
Η υπερβολική εργατικότητα που τον διέκρινε, όμως, είχε ως αποτέλεσμα να διαβρωθεί η υγεία του, να αρρωστήσει τελικά από διαβήτη και να εγκαταλείψει τη σύνθεση το 1997.
Ο Ξενάκης πέθανε στο Παρίσι στις 4 Φεβρουαρίου 2001 στο Παρίσι.
Η Μουσική  Διαδρομή του Ξενάκη:


Στη Γαλλία ο Ξενάκης σπούδασε μουσική ως μαθητής του φημισμένου σύγχρονου Γάλλου μουσικοσυνθέτη Ολιβιέ Μεσσιάν. Την περίοδο εκείνη, στην Ελλάδα επικρατούσε η λεγόμενη «εθνική σχολή», στα πρότυπα των εθνικών σχολών των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, με κύριο εκπρόσωπο τον Καλομοίρη. Ο Ξενάκης δεν επικροτούσε το έργο αυτής της σχολής, το οποίο χαρακτήριζε ως απλό εξευρωπαϊσμό της ελληνικής λαϊκής παράδοσης. Στην Ευρώπη οι μουσικές εξελίξεις είχαν περάσει σε νέα επίπεδα, και ο μόνος εν Ελλάδι συνθέτης που τα μελετούσε εκείνη την περίοδο ήταν ο Γιώργος Σκαλκώτας. Ο Ξενάκης λοιπόν πίστευε πως θα μπορούσε να ανακαλύψει ένα δρόμο ο οποίος θα κατόρθωνε να συνδυάσει την ελληνικότητα της μουσικής με τα σύγχρονα ευρωπαϊκά μουσικά επιτεύγματα. Όλος ο νεανικός ενθουσιασμός του, διοχετεύτηκε προς αυτή την κατεύθυνση.

Την περίοδο εκείνη, επικρατούσαν στη Γαλλία τρεις πρωτοποριακές τάσεις στη μουσική: Στην πρώτη ανήκει ο Ολιβιέ Μεσσιάν και ο Ξενάκης. Η δεύτερη είναι η σειραϊκή μουσική, η οποία είναι η επικρατέστερη τάση της περιόδου. Υπάρχει μάλιστα αρκετός δογματισμός για την αναγκαιότητα αυτής της τάσης. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του κύριου εκπροσώπου της, Πιέρ Μπουλέζ: «Όποιος συνθέτης δεν κατανοεί την αναγκαιότητα της σειραϊκής μουσικής, μας είναι ανώφελος». Και στην Τρίτη ανήκει ένα άλλο είδος μουσικής, η λεγόμενη «συγκεκριμένη μουσική».
Η τάσεις του όμως αυτές δεν κράτησαν πολύ. Ήδη, από το 1953 –54, όπου και έγραψε τις Μεταστάσεις, πρότεινε να ασχοληθούμε με τη μουσική ως ήχο, και όχι ως σχέσεις ήχων όπως γινόταν μέχρι τότε. Να ανακαλύψουμε δηλαδή την αντικειμενική σημασία του ήχου. Η συνθετική απλοϊκότητα της σειραϊκής μουσικής, ωθησε τον Ξενάκη σε μια νέα συνθετική πρόταση. Το 1955 – 56, έγραψε τα Πιθοπρακτά, όπου ουσιαστικά εισήγαγε τον λογισμό των πιθανοτήτων στη μουσική. Ένας νέος δρόμος για το συνδυασμό των επιστημών και των τεχνών φανηκε να ανοίγεται.Το 1958, πραγματοποιήθηκε η παγκόσμια έκθεση των Βρυξελών, όπου στο περίπτερο της Φίλιπς που έχτισε ο Ξενάκης για λογαριασμό του Λε Κορμπυζιέ, παρουσιάστηκε το πολύτεχνο θέαμα (με μουσική, εικόνες και φωτισμό) «Ηλεκτρονικό Ποιήμα» Η μουσική σύνθεση, ήταν του Έντγκαρ Βαρέζ. Ο Ξενάκης συμμετείχε στην εικονοσύνθεση και στη σύνθεση του φωτισμού ενώ συνέθεσε και ένα έργο που ονόμασε «Συγκεκριμένο ΠΟΥ», το οποίο συνόδευε την είσοδο των επισκεπτών στο περίπτερο. Έτσι, ένα νέο μεγάλο βήμα πραγματοποιήθηκε προς αυτό που ο συνθέτης ονόμαζε «Πολύτεχνη δημιουργία». Η τεχνολογία πήρε τη θέση της μέσα σ’ αυτήν και πολλά από τα επόμενα έργα του συνθέτη θα ακολουθούσαν τη φιλοσοφία του συνδυασμού των τεχνών, της επιστήμης και της τεχνολογίας.
Ανάμεσα στα έτη 1958 και 1965, ο Ξενάκης ανέπτυξε τις θεωρίες του σχετικά με τις εφαρμογές της θεωρίας των πιθανοτήτων στη μουσική. Παρομοίαζε τη μουσική που συνθέτει εκείνη την περίοδο με το βούϊσμα των τζιτζικιών, με το χαλάζι, με τις πολιτικές διαδηλώσεις. Επίσης, για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε για τη μουσική σύνθεση Ηλεκτρονικός Υπολογιστής (Αχορρίψεις, 1956 – 57).

Από τις αρχές της δεκαετίας του 60, η σκέψη του Ξενάκη επεκτάθηκε. Οι μαθηματικές του αναζητήσεις, τον οδήγησαν στον ασπασμό της θεωρίας των ομάδων. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, υπάρχει μια αξιωματική, η οποία ενοποιεί όλα τα φαινόμενα. Ο συνθέτης μετέφερε τη θεωρία αυτή στη μουσική, προσπαθώντας όχι μόνο να πρωτοτυπήσει δημιουργικά, αλλά και να επαναπροσδιορίσει όχι μόνο το ρόλο αλλά και τον ορισμό της.
Την περίοδο εκείνη, ο Ξενάκης μένει στο Δυτικό Βερολίνο, με υποτροφία του ιδρύματος Φορντ και της Γερουσίας της πόλης και αφοσιώθηκε αποκλειστικά στη μουσική. Όμως οι αρχιτεκτονικές του ανησυχίες δεν παύουν και έτσι έκανε την πρόταση που έγινε γνωστή ως «κοσμική πόλη», μια ακόμη ουτοπική για την εποχή της κατάσταση. Σε αυτή την πόλη, ο Ξενάκης οραματίστηκε τεράστια συσσώρευση κόσμου, πολιτιστική έξαρση αλλά το πιο τρελό: ελάχιστη περιφέρεια αλλά ύψος πάνω από πέντε χιλιόμετρα. Ένας σύγχρονος πύργος της Βαβέλ, ή μήπως η αγωνία ενός ανθρώπου να ενωθεί με τον Ουρανό και την Θεϊκή καταγωγή του όσο το δυνατόν πιο γρήγορα;
Επίσης στη δεκαετία του 60, ασχολήθηκε για πρώτη φορά με τη μουσική επένδυση αρχαίας τραγωδίας. Η πρώτη του δουλειά πάνω σε αυτό τον τομέα, ήρθε μετά από μια παραγγελία του Μάνου Χατζηδάκη για τις Ικέτιδες, παράσταση που ανέβηκε στην Επίδαυρο τον Ιούλιο του 64. Ακολούθησε η Ορέστεια του Αισχύλου(1965-66) και η Μήδεια του Σενέκα(1967). Στις μουσικές επενδύσεις αυτές, ο Ξενάκης εφάρμοσε όλα τα συμπεράσματα και τις μεθόδους που είχε αναπτύξει στην έως τότε μουσική πορεία του.
Τη δεκαετία του 70, ήρθε επιτέλους η αναγνώριση. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, οργανώθηκε εβδομάδα «Ιάννης Ξενάκης». Κατά τη διάρκειά της, πραγματοποιήθηκαν τρεις συναυλίες στο Ηρώδειο, έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη, κατά τη διάρκεια της οποίας ακούγονται έργα του, καθώς και η ομιλία του «Επιστημονική σκέψη και Μουσική». Ο συνθέτης παρουσίασε την όλη πορεία του, την εναλλαγή των προβληματισμών του, τα αδιέξοδα και τις λύσεις του, έκανε ένα γενικό απολογισμό και έθεσε νέα ερωτήματα στο ελληνικό κοινό. Μετά την ομιλία, το κοινό κατέκλυσε τον Ξενάκη με ερωτήσεις σχετικά με την παγκοσμιότητα της μουσικής του και για την εξέλιξή της.
Που οφείλεται αυτή η ασύλληπτη έκταση του έργου του Ξενάκη; Το σίγουρο είναι, πως αν και ο ίδιος εφάρμοζε τη θεωρία των πιθανοτήτων, δεν την εφάρμοζε τυχαία. Που σημαίνει, πως η στάση του Ξενάκη προέρχεται από μια αντίστοιχη Κοσμοθεωρία. Ο Ξενάκης πιστεύει στην ύπαρξη νόμων στο Σύμπαν : Αυτούς τους νόμους έψαχνε να βρει, αυτούς προσπαθεί και να εφαρμόσει στη μουσική του. Δεν τον ενδιαφέρει ο εντυπωσιασμός και η πολυπλοκότητα, παρά μόνο η απλότητα της αλήθειας. Θεωρούσε την πολιτιστική παράδοση των ανθρώπων ως μια ενιαία οντότητα στην οποία συμμετέχουν όλοι. Γι’ αυτό, υπήρξε από τους πρωτεργάτες στη μελέτη και διάσωση της μουσικής παράδοσης των λαών.
Το 1981, ο Συνθέτης ορίζει τη μουσική ως την αποκρυστάλλωση της ανθρώπινης ευφυΐας. Αυτή, δεν αποτελεί μια εξειδικευμένη δραστηριότητα, προορισμένη να πληρεί συγκεκριμένες ανθρώπινες ανάγκες. Είναι ότι πιο γενικό κατέχει ο άνθρωπος. Συνεπώς, ο Μουσικός, αλλά και ο Καλλιτέχνης γενικότερα, οφείλει να βγει από τον νοητικό του περιορισμό και να αναζητήσει την σύμμειξη του με άλλες συγκεκριμένες εκφράσεις των γενικών νόμων, όπως ο χώρος της επιστήμης. Προτείνει λοιπόν ο συνθέτης τη δημιουργία μιας και μοναδικής επιστήμης, της «γενικής μορφολογίας», η οποία θα περιλαμβάνει ότι καλύτερο από τις συνειδητοποιήσεις της ανθρωπότητας.
Πολλές και ενδιαφέρουσες είναι οι φιλοσοφικές θέσεις στις οποίες κατέλήξε ο συνθέτης, μετά την μακροχρόνια μουσική θητεία του. Έθεσε το θέμα της πρωτοτυπίας στη μουσική, όχι απλά υπηρετώντας την ιδέα της καινοτομίας, αλλά θέτοντας το οντολογικά. Μέσα από αυτή, προσπαθησε να κατανοήσει αν είναι δυνατό να υπάρξει δημιουργία εκ του μηδενός, τόσο στις δράσεις της φύσης, όσο και του ανθρώπου. Είναι πραγματικά από τους λίγους συνθέτες που προσπαθησαν να διαφοροποιηθούν όχι μόνο από την παράδοση και τους άλλους συνθέτες, αλλά και από τους ίδιους τους εαυτούς τους!
Μέσα από τη μελέτη των παραδοσιακών πολιτισμών, και προσπαθώντας να βρει κοινούς παρανομαστές μεταξύ τους, τα αρχέτυπα δηλαδή των πολιτισμών, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σύμπαν είναι μια σπείρα. Προσπαθούσε επίσης έντονα να βρει μια απάντηση στο ερώτημα του τι εστί χρόνος. Η απάντηση που έδωσε είναι ότι ο χρόνος είναι απλώς μια άλλη διάσταση του χώρου την οποία εμείς ονομάζουμε διαφοροποιούμε. Στη μουσική του, ο χρόνος χρησιμοποιείται υπηρετώντας τη συγκεκριμένη αυτή θέση.
Ο Ξενάκης, είναι από τους λίγους μουσικούς – φιλόσοφους. Το έργο που μας έχει αφήσει, θυμίζει αρκετά έργα του παρελθόντος τα οποία όμως δεν έχουν γίνει κατανοητά, ούτε εφαρμόσιμα στις μέρες μας, όπως είναι η πολιτεία του Πλάτωνα - 2.500 χρόνια μετά τη συγγραφή της. Ας ελπίσουμε πως θα χρειαστεί λιγότερος χρόνος για να κατανοήσουμε τη μουσική του Ξενάκη, και πως το παράδειγμα του προβληματισμού του θα γίνει πρότυπο σκέψης και δράσης για τους ανθρώπους.

Τα λόγια του Διαχρονικά:


      " Πιστεύω ότι ο μέσος άνθρωπος, στον οποίο κι εγώ ανήκω, έχει κάποια στοιχεία δημιουργικότητας μέσα του, δηλαδή έχει ένα κομμάτι από τον Διόνυσο. Η σημασία της εφεύρεσης της σφηνοειδούς γραφής από τους Σουμερίους, 5000 χρόνια πριν, μπορεί να παραλληλιστεί με την εφεύρεση των υπολογιστών. Η ανθρωπότητα κάνει ένα μεγάλο βήμα προς τα μπρος στη δημιουργικότητα.
**    
    Δημιουργία σημαίνει βασικά νέο-κοίταγμα. Και από το νέο-κοίταγμα προκύπτουν νέες μορφές και νέες ιδέες. Οι νέες ιδέες μπορεί να φαίνονται αντίθετες με τις παλαιότερες. Αλλά στην ιστορία της τέχνης και των ιδεών, των ανθρώπινων σχέσεων, υπάρχει πάντα μια συνέχεια, όσο και αν νομίζει κανείς ότι μια επανάσταση δημιουργεί εντελώς νέα σχήματα. Τα νέα σχήματα έχουν ένα κομμάτι, ένα μέρος που ανήκει στο παρελθόν. Εντελώς καινούρια σχήματα δεν υπάρχουν πουθενά. Αυτό είναι μια αδυναμία και ταυτόχρονα μια υπόσχεση. Αδυναμία γιατί περιορίζει το ανθρώπινο μυαλό, το εμποδίζει να πετάξει σ΄ άλλους τόπους διαφορετικούς από εκείνους που βρίσκεται. Πρέπει να βασιστείς, να πατήσεις σε κάτι από πριν για να πας αλλού.



**

Ο "σοσιαλιστικός ρεαλισμός" ήταν ευνουχισμός και του λαού και των καλλιτεχνών. Θεωρούν ηλίθιο το λαό. Έτσι πρέπει ο καλλιτέχνης να κατέβει από το δικό του επίπεδο για να τον καταλάβουν. Και στην τέχνη και στην πολιτική είναι στείροι. Έχουν πισωδρομήσει, έχουν αφανίσει τον πολιτισμό. Είναι θαυμάσιος αυτός ο ρώσικος λαός, αλλά μ΄ αυτόν τον τρόπο έχει σταματήσει να δημιουργεί.




Η απώτερη επιδίωξη, η παγκόσμια νίκη του σοσιαλισμού, μου φαίνεται ουτοπία. Δεν πιστεύω ότι μπορεί να υπάρξει ισοτιμία και δικαιοσύνη γενικά. Δεν πιστεύω ότι μπορούν να υπάρξουν ίσες ευκαιρίες. Η ανθρωπότητα προχωρά όπως ένα πλατύ ποτάμι. Σ΄ ένα πλατύ ποτάμι υπάρχουν εσωτερικοί στρόβιλοι, ακόμα και αντίθετα ρεύματα. Το πλατύ ποτάμι συνεχίζει την πορεία του, αλλά υπάρχουν ένα σωρό εσωτερικές ανωμαλίες, που είναι η μη δικαιοσύνη, η μη ισότητα, οι άνισες ευκαιρίες. Ποτέ δεν μπορεί να εξαλείψει κανείς αυτές τις ανωμαλίες. Νομίζω πως παραβλέπετε την ίδια τη φύση του ανθρώπου. Αν ένας άνθρωπος έχει τη δύναμη να κάνει κάτι, θα το κάνει, έστω και σε βάρος των άλλων. Και αυτό δεν πρόκειται να το αποφύγουμε ποτέ.
**

 Να λοιπόν που η μουσική έχει άμεση σχέση, όχι μόνο με τα μαθηματικά, αλλά και με πολύ βαθύτερα προβλήματα, επιδιώξεις και πόθους του ανθρώπου, όπως είναι η επιθυμία της δημιουργίας. Είναι λοιπόν τόσο άρρηκτα δεμένη η μουσική με όλα τα θεμελιακά προβλήματα τα γενικότερα και τα ειδικότερα, από τα μαθηματικά μέχρι το γενικό όραμα που έχει ή που δεν έχει μπροστά της η ανθρωπότητα. Λείπουν πολλά οράματα. Χάθηκαν με το χαμό των Θρησκειών και η ανθρωπότητα προσπαθεί να τα αντικαταστήσει με άλλα.




 Η δική μας εποχή είναι πάρα πολύ σημαντική, γιατί είμαστε μάρτυρες όλων αυτών των ζυμώσεων, πρωτοφανών στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ίσως η μόνη περίοδος, που έχει κάποια αναλογία με τη σημερινή, είναι η Αλεξανδρινή, με αυτό το συγκερασμό των Θρησκειών, των ιδεών και των ιδεολογιών, με αυτή την οικουμενικότητα της εποχής, που στηρίχτηκε στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού σε λαούς τόσο διαφορετικούς ανάμεσά τους και με τόσο διαφορετικές ιδέες. Δυστυχώς, ήρθε ο Χριστιανισμός και τα χάλασε όλα. 
 Οι Έλληνες καλλιτέχνες  πρέπει να δουλέψουν πρωτοποριακά. Να δημιουργήσουν έργα παγκόσμιας σημασίας. Μονάχα έτσι μπορούν να σταθούν. Χρειάζονται κότσια και δύναμη. 


**  



Η Τέχνη  είναι ενεργό στοιχείο στην κοινωνία. Έχω στο νου μου την επανάσταση στην ίδια την τέχνη. Ένας Μοντριάν είναι επαναστάτης. Ένας Πικασό είναι επαναστάτης, άσχετα από τις πολιτικές του ιδέες. Είναι επαναστάτης ένας επιστήμονας, που ανακαλύπτει μια καινούρια θεωρία ή ένας μαθηματικός σαν τον Γκαίνε που απάντησε σε ορισμένα πολύ βασικά ζητήματα των μαθηματικών και μολονότι είναι σχεδόν άγνωστος, η σημασία του είναι μεγάλη. Η επανάσταση, αυτό που λέμε επανάσταση, δεν αφορά μόνο τα πολιτικά ζητήματα και τα κοινωνικά, αλλά γενικά όλες τις ιδέες, όλες τις εκφράσεις του ανθρώπου. Και αυτό σχετίζεται για μένα με τη δημιουργία.  


Μέσα στον καπιταλισμό, όσο κι αν είναι κοντόφθαλμοι, υπάρχουν τα τελευταία χρόνια πολύ δημιουργικές πλευρές. Αναγκάστηκαν να λάβουν υπόψη τους τις αντιδράσεις - δεν είναι 19ος αιώνας. Η κεφαλαιοκρατία είναι δύναμη ανώνυμη, δύναμη κοινωνική, οικονομική και πολιτική, τεράστια. Παρ΄ όλα αυτά αναγκάστηκε να παραχωρήσει ορισμένα πράγματα, να δώσει μόρφωση. Στη Σοβιετική Ένωση από την άλλη μεριά, υπάρχει κατάπτωση της πρωτοβουλίας, της δημιουργίας. Εγώ, ας πούμε, μπόρεσα να δημιουργήσω μέσα στον καπιταλισμό, όπως και ν΄ ακούσω και να μάθω από άλλους. Αν είχα πάει στη Σοβιετική Ένωση θα ήταν εντελώς διαφορετικά. Δε θα είχα κάνει τίποτα απ΄ ότι έκανα. Η καταπίεση στις σοσιαλιστικές χώρες είναι ένα αντεστραμμένο κάτοπτρο. Η έλλειψη πρωτοβουλίας εμποδίζει την ανάπτυξη. Ο σοσιαλισμός πρέπει να σεβαστεί τις αντιθέσεις, έστω και ενάντια στο σύστημα. Θα΄πρεπε να γίνει μια σύγκλιση των δύο συστημάτων. Θα΄ταν το καλύτερο. Το βλέπω να γίνεται σε δυο-τρεις γενιές.  
 **
Η ιστορία μας διδάσκει ότι οι κοινωνικές εναλλαγές ποτέ δεν έχουν όμοια μορφή. Πώς λοιπόν πιστεύετε εσείς, ότι μπορεί να εγκαθιδρυθούν ορισμένες σχέσεις σαν αυτές που λέτε αιώνιες και έλεγα και εγώ, χωρίς αυτούς τους ανεμοστρόβιλους τους εσωτερικούς που γκρεμίζουν τα πάντα; Όχι. Η φύση του ανθρώπου δεν είναι τέτοια. Είναι σαν να θέλετε να αλλάξετε τη φύση του Ανθρώπου. Ίσως να γίνει αυτό με μια γενετική μετάλλαξη. Δεν ξέρω, αμφιβάλω. Είμαι τόσο απαισιόδοξος, γιατί οι αντιθέσεις είναι η κινητήρια δύναμη του ανθρώπου. Αν βρεθεί σε κοινωνία ισορροπημένη, θα ξεπέσει, θα χάσει τη δύναμή του και τη δημιουργικότητά του. 

Δεν υπάρχει, δεν θα υπάρξει ελεύθερη κοινωνία. Από τότε που εμφανίστηκε ο άνθρωπος στη γη, ξεχωρίζοντας από τα υπόλοιπα θηλαστικά, προσπάθησε να επεκτείνει τη δράση του, να δημιουργήσει και το δικό του περιβάλλον. Αυτό δεν είναι καινούριο, είναι παμπάλαιο, φαινόμενο που το βλέπουμε όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και στα φυτά, και στα ζώα και στην άψυχη ύλη ακόμα.
**







Βιβλιογραφία- Πηγές:


  Ιάννης Ξενάκης – «Κείμενα περί Μουσικής και Αρχιτεκτονικής.»
Βικιπαίδεια.

Θεματολογία

"Συνομιλία στο Φως" (ταξίδια -προορισμοί) Αιχμηρά ανέκδοτα Αξιοθέατα Απαντήσεις στα γιατί σας Αποσπάσματα από βιβλία Αρχαία Ελλάδα Άρωμα Κρήτης Αστρολογία Αυτό το ήξερες; Αφιερώματα Βιβλιοπαρουσιάσεις / Κριτικές Βίντεο Για τους λάτρεις της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας γιατί το γέλιο κάνει καλό στην Υγεία!!! Γράφουν... Διάφορα- ενδιαφέροντα Έγραψαν για μένα Ειδήσεις με Νόημα και Ομορφιά Ειδήσεις που δεν πρέπει να περνανε απαρατήρητες ΕΙΚΟΝΕΣ εικόνες με Νόημα από το διαδίκτυο Είπαν και έγραψαν Εκδηλώσεις Ελεύθερη ώρα Ελλάδα -αγαπημένος προορισμός Ελληνική γλώσσα Επικαιρότητα Επικαιρότητα - Απόψεις Επικήδειος Λόγος Επιλεγμένα άρθρα από τις εφημερίδες και μπλοκ Εποχιακά Ευζήν Ευχές Η σκέψη της μέρας με ένα όμορφο τραγούδι Η σκέψη της μέρας με μια όμορφη μουσική σύνθεση Η σφραγίδα της ημέρας Θεολογικά Θετική στάση Ζωής: Ιστορίες- παραμύθια με Νόημα Κάθε μέρα μια μικρή σκέψη Καιρός Καλημερίσματα Καλημερίσματα- προβληματισμοί Καλό απόγευμα Καλωσορίσματα στους Αναγνώστες του Ιστολογίου μου Κοινωνικά Λόγια ενθάρρυνσης Λόγια Σοφίας Λογοτεχνικοί διαγωνισμοί ΜΕΓΑΛΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ Μεγάλοι ποιητές Μεγάλων λόγια Μεγάλων ποιήματα Μεγάλων ποίηση Μουσικά θέματα Νεοέλληνες σύγχρονοι στιχουργοί Νεοέλληνες / Σύγχρονοι ποιητές Ο Λόγος της μέρας Οι απόψεις μου Οι σκέψεις μου Οι στίχοι της μέρας Οι συμβουλές μας όμορφες ιστοριούλες Παγκόσμια ημέρες: Παιδεία- εκπαίδευση Παράξενα-Περίεργα- Δημοφιλή Περιοδικό Λάχη Πνευματικά λόγια Ποιήματα- προσωπικές στιγμές -σκέψεις μου που δεν θα πρέπει να περνούν απαρατήρητες… που μου αρέσουν Πρωτοχρονιάτικα Σαν σήμερα Σήμερα γιορτάζουν Συγκινητικά λόγια Συνεντεύξεις Τα βιβλία μου Τα βίντεό μου Τα καλύτερα από το διαδίκτυο- όμορφες ιστοριούλες Τα καλύτερα του διαδικτύου Τα ποιήματα μου Τα ποιήματά μου Τέχνες- Γράμματα_ Μουσική- Πολιτισμός- Διάφορα της Ρένας Τζωράκη Το γνωμικό της ημέρας με αφορμή την επέτειο γεννήσεως ή θανάτου του αναφερόμενου… Το κήρυγμα της ημέρας Το ποίημα της μέρας τρυφερές Καληνύχτες Φιλελληνικά θέματα Φωτογραφήματα Φωτογραφίες-εικόνες Φωτογραφικά αποφθέγματα Φωτοποιήματα της ημέρας Χαικού χιουμοριστικά Ψήγματα Σοφίας Eιδήσεις Eυζήν Mεγάλοι ποιητές Recent Posts Tα ποιήματά μου